Osteoporoz (Kemik Erimesi)

Osteoporoz, genetik ve hormonal etkenler, metabolik hastalıklar, uzun süren yatak istirahati ve geçirilen ortopedik operasyonlar, çok parçalı travmatik ve iyileşmesi gecikmiş kırıklar gibi daha sayılabilecek bir çok etken sonucu kemiğin lokal veya genel yapısının değişmesi ve kemik kitlesinin azalmasıdır.

Kemik devamlı olarak yapılan ve yıkılan, kendini yenileyen bir organdır. Gençlerde kemik yapımı, yıkımına eşittir. Yaş ilerledikçe giderek yıkım, yapımdan daha fazla olur ve kemik kitlesi azalır. Yaşlı nüfusun artışıyla, geçmişte dikkat çekmeyen bu hastalık, kırıklara neden olarak bireylerin hayat kalitesini de etkilediğinden, giderek dikkat çekmiş, önem kazanmıştır. Kemik erimesi kemikleri kolay kırılabilir yapar, kalçanın veya omurların kolaylıkla kırılmasına, boyun kısalmasına, kamburlaşmaya, sırt ağrılarına, göğüs kafesinin şekil değişikliğine ve hacminin azalmasına neden olur.Kemik kaybı, kadınlarda menopozun ilk 5 yılında en fazladır. Sonraki yıllarda azalarak devam eder. Ameliyatla yumurtalıkları alınan ve hormon tedavisi almayan genç kadınlarda ve menopoza erken giren kadınlarda osteoporoz riski yüksektir.

Teşhis

Kemik kitlesi, 5-8 dakika gibi kısa bir sürede ölçülebilir. Ölçüm, ağrı veya herhangi bir rahatsızlığa neden olmaz.

Etkileyen faktörler

Kalsiyum eksikliği, D vitamini eksikliği, Sigara içilmesi, fazla alkol alınması , kemik yapan hücrelere zararlıdır. Bazı hastalıklar, Hareketsiz yaşantı kemik erimesini artırır. Osteoporoz kadınlarda erkeklere, ince yapılılarda şişmanlara ve kısa boylularda uzunlara göre daha çok görülür. Sigara kemik yapan hücrelere toksiktir, kemik erimesi yapar. Sigara miktarı ve kullanım süresi ile kemik kitlesi kaybı orantılıdır. Sigara içen kadınlarda menopoz da daha erken olur.

Osteoporoz ve Kırık

Osteoporozdan en fazla etkilenen kemikler omurga, kalça ve el bilek kemikleridir,kırıklar en sık bu kemiklerde olur. Nadiren belirgin neden olmaksızın veya şiddetli olmayan düşme ve çarpmalarla osteoporotik kemikler kırılabilir.

Tedavi

Kalsiyum alımı

Fiziksel aktivite, kemik kitlesini artırır. Hareketsiz veya yatağa bağımlılarda kas kitlesiyle birlikte kemik kitlesi de azalır.

Süt ve sütten yapılmış gıda maddelerinin kalsiyum içeriği yüksektir. Her gün belirli miktarlarda, çocukluktan itibaren tüketilmelidir. Yaşlılar, iyi beslenemediğinden kalsiyumu ilaç olarak günde 1-1.5 gr. olarak almalıdır.

D vitamini alımı

Kalsiyumun bağırsaktan emilebilmesi için, D vitamini gereklidir. Derimizde mevcut inaktif D vitamini, güneş ışınları ile aktif hale geçer. Güneşe yeterli maruz kalmamışlarda, D vitamini eksikliği olur, kalsiyum bağırsaktan emilemez. Güneş ışığının az olduğu ülkelerde süt, D vitamini ilave edilerek satılmaktadır. Yaşlıların evden fazla çıkmamaları sonucu, güneşe maruz kalamamaları, osteoporozu daha da kolaylaştırır.

Hormon kullanımı: Kadınlarda menapozla ortaya çıkan hormonal nedenli osteoporozda hormon tedavisi kullanılabilmektedir. Fakat dışarıdan ilaçlarla ve özel bantlarla veya enjektable formlarla uygulanabilen hormon takviyesi kullanımı konusunda doktorlar hala fikir birliğine sahip değildir. Risklerin kişiye göre çok iyi değerlendirilip karar verilmesi en uygunudur.

Egzersiz: Düzenli egzersiz uygulaması ve kilo kontrolü uzun vadede kişinin hayat kalitesini artırmasıyla birlikte kemik kitlesi üzerine periodik yük bindirmek ve olumlu stres yaratmakla kemik kitle kaybını geciktirir ve oluşacak kaybın miktarını azaltır. Kişinin kendini daha iyi ve enerjik hissetmesi hormonal düzenlemeye inanılmayacak kadar etkisi olur ki bu durumda menapoza giren kadınların bu travmatik süreci çok daha kolay atlatmasına yardımcı olur.

Osteoporozdan kaçınma yolları

• Çocukluktan itibaren kalsiyumdan zengin diyet, menopozda ve yaşlılıkta diyete ek kalsiyum alın.

• Yürüyüş - merdiven çıkma gibi egzersizler yapın.

• Ağırlık taşımanın da yararı vardır. Onun için, çarşı filelerinizin bir kısmını, eğer sağlığınızı bozmayacaksa (kalp hastalığı gibi) kendiniz taşıyın.

• Güneşli günlerde, açık havada cildinizi güneşe maruz tutun.

• Sigara, alkol ve kemik yıkımını artıran ilaçlar kullanmaktan kaçının.

• Menopoza girince, almanız sakıncalı değilse uzun süreli (5-10 yıl) hormon tedavisi kullanın.

• Kemik metabolizmasını etkileyen hastalığınız varsa uygun ve erken tedavisini sağlayın.