Ankilozan spondilit (AS)

Ankilozan spondilit (AS), öncelikle omurgayı tutan, ağrılı, şekil bozukluğu ve aktivite kısıtlanması ile sakatlığa neden olan iltihaplı romatizmal bir hastalıktır. AS, asıl olarak omurgayı etkilemesine rağmen, kalça eklemi daha sıklıkla olmak üzere, diz, el, ayak ve omuz eklemlerini tutabilir. Eklem çevresindeki yumuşak dokuları da etkiler, bu durum eklem hareketlerinin daha fazla kısıtlanmasına neden olur. AS, göz, kalp gibi bazı organları da tutabilir.

Ankilozan spondilitin kelime anlamı:Yunanca ’spondylos’ omurga demektir. Spondilit omurgayı etkileyen iltihaplanma anlamına gelir. Eklem ve yumuşak dokuların her ikisinde birden görülür. Ankiloz ise iltihaplanma sonucu eklem ve çevresindeki yumuşak dokuların sertleşip ileri evrede kemikleşmesi demektir. Kireçlenmeden farklı olup, kireçlenmede, eklemlerin yaşa bağlı olarak bozulması ile yeni kemik çıkıntıları oluşumu söz konusudur.

Nedeni kesin olarak bilinmemektedir. Günümüzde kalıtımın önemli rolü olduğu bilinmektedir. Bu nedenle genetik geçiş araştırılmalıdır. Her AS’li anne veya babanın çocuğu AS’li doğmaz. Bu genetik geçiş oranı %15 civarındadır.

En çok 20 - 40 yaşlar arasındaki genç erkekler olmak üzere kadınları ve ergenlik dönemindeki çocukları etkiler. AS, her 200 erkek ve her 500 kadının birinde görülür. Ortalama başlangıç yaşı 24 olup, erkekleri kadınlara oranla 3 kat daha sık tutar.

AS, yaşamı tehdit eden bir hastalık değildir. Hastalığın tanınması, uygun tedavi ve egzersiz programları ile kontrol altına alınabilir.

Tedavi

İlaç: Mekanik ve dejeneratif bozukluklarla seyreden ve tedavisi uzun soluklu olan ve sık aralıklarla tekrarlanması gerekebilen AS tedavisinde kas gevşeticilerden, antiromatizmal ilaçlara, yüzeysel etkili pomatlardan, ağrı kesiciler ve antidepresan ilaçlara kadar oldukça geniş yelpazeye sahip bir uygulama spektrumu mevcuttur.

Egzersiz tedavide çok önemli bir halkadır.Tüm omurgaya uygulanan postür egzersizleri ve omuz kuşağı kaslarını kuvvetlendirici egzersizler boyu kısalmış kaslara germe egzersizleri ve göğüs kafesindeki eklem ve kasları da etkileyen AS de solunum kasları için solunum egzersizleri verilen temel egzersizlerdendir. Hastanın patolojisinin durumuna ve şiddetine göre tedavi şekillenir. Fizik tedavi de sıcak nemli uygulamalar, US ve kas kuvvetini artırıcı stimülator akımlar kullanılır. Ağrının kontrolü için bazı vakalarda tetik nokta enjeksiyonları ve soğuk spray uygulamaları oldukça faydalıdır.