Gonartroz (Diz Kireçlenmesi)

Gonartroz diz eklemi kıkırdağının ilerleyici aşınmasıdır. Başka deyişle eklemin yaşlanmasıdır. Normal şartlarda kaygan olan eklem yüzleri bu kayganlığını hastalığın ilerlemesiyle birlikte yitirir.

Hastaların büyük bir kısmında neden ortaya konamaz. Bazı olgularda yük iletim mekanizmasının bozulmasına bağlı gelişir. Menüsküslerin yaralanması, diz bağlarının yırtılması ve dize gelen darbeler bu bozukluğa sebep olabilirler. Eklem romatizmaları da gonartroza neden olabilir. Eklem içi kırıklar ve eklem içi mikrobik iltihaplar (septik artirit) çok hızlı bir şekilde gonartroza neden olabilirler.

En sık yaşlı insanlarda görülür. Ancak hastalığın yıllar öncesinden sinsi bir şekilde başladığı unutulmamalıdır. Menopoz sonrası kadınlarda erkeklere göre daha fazla görülmektedir.

Erken dönemde yorgunluklardan sonra ortaya çıkan hafif ağrılar dışında pek belirti olmaz. Uzun yol yürümekle veya çok merdiven inip çıkmakla normalden fazla bir yorgunluk oluşabilir. Hastalık biraz daha ilerlerse çömelme ve merdiven inip çıkmakta güçlükler oluşur. Uzun yol (3-4 km) yürüyüşlerinde veya yürüyüşün akşamında ağrılar oluşabilir. Eğer menisküslerde bir yırtık olmaz ve kemiklerde ödem oluşmaz ise hastaların büyük kısmı bu dönemde doktora başvurmaz. Bu da hastalığın sinsi bir şekilde ilerlemesine neden olur. İlerlemiş bir gonartrozda en önemli belirti eklem aralığındaki ağrıdır. Bu genellikle dizlerin iç ve ön kısımlarındadır (diz kapakları bölgesinde). Eklemde sürtünme hissi ve takır tukur seslerin gelmesi ilerlemiş evrelerde ortaya çıkar. Takılma ve kilitlenmelerle de karşılaşabilir. Çok ileri evrelerde bacaklarda şekil bozukluğu ortaya çıkar. Bu genellikle O-bacak (futbolcu bacağı) şeklindedir.

TEDAVİ

1. Kilo verilmesi
Hastaların ideal kilolarına inmesi dize binen yükleri azalttığından hem hastalığın ilerlemesini azaltır hem de uygulanan tedavi yöntemlerinin etkinliğini ve süresini arttırır. Kilo verirken bir diyetisyen kontrolünde kilo verilmesi önerilir. Uygulanan diyetlerde uzun sürede yavaş kilo verilmesi önerilmektedir. Unutmayın ayda 1 kilo vererek 2 yılda 20 kilo zayıflayabilirsiniz. Kireçlenme gibi uzun dönemli bir hastalıkta buna zamanınız vardır. 65 yaş üzerinde diyet teorik olarak önerilmez. Ancak sıkı bir tıbbi kontrol altında çok yavaş kilo verdirilen diyetler kullanılabilir.

2. Egzersiz ve yürüyüş;

Kireçlenmesi olan hastalar yürüyüş yapabilir. Bu konuda kimi doktorlar yasak uygularken kimi doktorlar yürüyüş önermekte ve hastaların kafaları karışmaktadır. Burada en önemli kriter ağrıdır. Yürüyüş sırasında ve sonrasında ağrı yapmayan mesafeleri her gün yürüyebilirsiniz. Ağrınız oluyorsa da kesinlikle zorlamayın. Ağrı kriteri bütün sportif aktivitelerde geçerlidir. Örneğin dizinde kireçlenmesi olan kişiler ağrı yapmadığı sürece tenis, golf gibi sporları yapabilirler. Ağrı yaptığı zaman aktivitelerinin süresini azaltarak yapmaya devam edebilirler. Eğer sportif bir aktivite yapmak istiyorsanız ya da yürüyüş yapamayacak kadar ağrınız varsa fizyoterapistinizin verdiği egzersiz programını uygulamanız yerinde olacaktır.

3. Ağrı kesici ilaç tedavisi;

İlaç olarak ağrı kesiciler ilk tercihlerdir. Parasetamol, aspirin gibi basit ağrı kesiciler başlangıçta son derece etkilidir. Romatizma ilaçları ( non- steroid anti enflamatuar ilaçlar) iyi bir seçenektir ve birçok aşamada hastanın ağrılarını kontrol eder. Yalnız bu ilaçların mide üzerindeki yan etkileri uzun süreli kullanımda sorun çıkarabilir.

4. Kaplıca ve sıcak tedavileri;

Kireçlenmeleri olan hastalar kaplıcalardan ve sıcak uygulamadan yarar görürler. Dizde şişme,ısı artışı,kızarıklık veya dahili problemleri (kalp-damar hastalıkları, yüksek tansiyon vb.) olan hastalarda kaplıca ve sıcak uygulaması uygun olmayabilir. Bu durumlarda doktorunuza danışın.