Boyun Kireçlenmesi

Boyun kireçlenmesi nedir? Nasıl oluşur?

Servikal artroz 7 adet omurdan oluşan boyun bölgemizde her omurun arasında disk dediğimiz bir oluşum mevcuttur. Bu disklerin ortasında daha yumuşak olan bir kısım vardır. Bu bölge başın ağırlığı veya çeşitli darbelerle oluşan yükü çevresine homojen olarak yayar, yani bir amortisör olarak görev yapar.

Yaşın ilerlemesi, çeşitli travmalar sonucu veya başka sebeplerle bu yapının elastikiyeti azalır ve üzerine binen yükleri etrafa eşit olarak dağıtamaz hale gelir. Bazı bölgelere binen aşırı yüklenme sonucunda diskte ve onun etrafını çeviren dokuda harabiyet başlar.

Diskin yüksekliğinin azalmasıyla omurlar arası mesafenin daralması sonucu omurlara yapışan bağlardaki yapışma yerlerinde gerilmeye bağlı olarak ‘osteofit’ adını verdiğimiz küçük kemik oluşumları meydana gelir. Bu osteofitlerin oluştukları yerler, sebep oldukları şikâyetler açısından çok önemlidir. Eğer boyundan çıkıp kola giden sinir köklerine komşu olan bölgelerde oluşursa, hem boyun hem kol ağrılarına sebep olur. Beyne giden kan damarlarına komşu olan bölgelerde oluşursa, büyüklüğüne de bağlı olarak baş dönmeleri gibi belirtilerin ortaya çıkmasına sebep olurlar.

Boyun omurlarının hemen arkasında konumlanan ve içinden geçen omuriliği koruyan bazı kemik yapı ve eklem elemanları vardır. Burada omurganın üst üste durmasını sağlayan ve bir bütün halinde üzerine binen yükleri bir alttaki omura aktarmasına yardım ederek aynı zamanda boynun hareketini sağlayan bazı oluşumlar vardır. Bu oluşumlardan en önemli olan ‘Faset’ eklemleridir. İşte bu faset eklemlerinde oluşan kireçlenmeler boyun hareketlerinde ağrıya neden olurlar.

Klinik Belirtiler

- Boyun bölgesine sınırlı ağrı ve tutukluluk
Hasta boynunu oynattığında yahut istirahat halinde iken ağrı hisseder. Ağrıyı hissetmemek için başını belirli bir pozisyonda tutar. Başını herhangi bir yere dayayarak otomatik olarak başın ağırlığından kurtulmaya çalışır

- Boyun hareketlerinde kısıtlılık ve kaslarda spazm
Hastalığın durumuna göre, boynun bazı yönlere olan hareketinde kısıtlılık hali meydana gelir. Hasta başını ya çok zor oynatır veya bazı yönlere çevirdiğinde çok ağrı duyar. Genelde kısıtlılık her yöne doğru olmaz. Özellikle başın arkaya eğilmesi kısıtlı ve ağrılıdır. Ağrıya ve hareket kısıtlılığına bağlı olarak boyun kaslarında sertleşme meydana gelir ki bu bölgeler hassas ve ağrılıdır. Bu adale sertliği bazen o kadar şiddetlidir ki, hastanın başı spazm olan tarafa doğru eğilir.

- Boyundan başa veya kola yayılan ağrılar
Osteofitler eğer üst boyun bölgesinde ise ve başın arka kısmına giden sinire basıyorsa, boyundan başın arka kısmına ve alna kadar giden ağrılar olur. Saçlı derinin boyunla birleştiği bölgeye elle basıldığında ağrılar şiddetlenir.
Kireçlenme esnasında oluşan küçük yeni kemik oluşumları omurilikten çıkıp kollara giden sinir köklerine komşu bölgelerde meydana gelirlerse, bazı hareketler esnasında sinire bası oluştururlar. Bu esnada basıya uğrayan sinire göre kolda ve elde değişik bölgelerde ağrı yayılımları oluşur.

- Kol ve ellerde uyuşma ve karıncalanmalar
Osteofitler sinir köklerine bası yaptıklarında sadece ağrı yapmazlar. Duysal liflere de basarak ilgili alanlarda uyuşma, karıncalanma, iğnelenme gibi şikâyetlere de yol açarlar. Bazı hastalar, kol ve ellerinin adeta keçeleştiğini söylerler. Bu şikâyetler genelde ağrılardan sonra ortaya çıkar. Ve ağrı geçtikten epey sonra yok olur. Uyuşma ve karıncalanmalar geceleyin ve başın belirli bir durumda kasılmasıyla artış gösterir. Bunları da şöyle sıralayabiliriz; el işi yapma, daktilo veya bilgisayarla yazma, kitap okuma gibi.

- Boyun hareketleriyle ortaya çıkan veya artan baş dönmeleri
Beyne giden kan damarları boyun omurlarıyla yakın komşuluk ilişkisi içindedirler. Osteofitler damarların geçtiği oluğa yakın ve büyük iseler, özellikle boynun dönüş hareketlerinde damarlara bası yaparak baş dönmesine sebep olurlar. Bu arada bazı vakalarda boyun hareketleriyle veya aniden oluşan drop atak oluşur ki kan akışında ani azalmayla birlikte, hasta kendini çok kısa bir an için kaybederek yere düşer. Bu tip şikayetler hastaları ve yakınlarını çok korkutur.

Tedavi

- İlaç tedavisi :

Ağrı kesici (analjezik) ve antienflamatuar ilaçlar Oluşan enflamasyonu ve ağrıyı gidermek için kullanılır. Unutulmamalıdır ki ilaç kullanımı tamamen doktor kontrolünde ve öngörülen miktarlar dahilinde yapılmalıdır. Çünkü hastalar belli aralıklarla bu tür tedavilere her zaman ihtiyaç duyabilmektedir. Ağrıyı kontrol altına almak ve hareketliliği artırmak için kullanılan ilaçlar eğer hastalar kontrolsüz kullanmaya başlarsa zarar verir nitelikte olabilirler.
B vitaminleri Sinir kılıfının kompresyonuna bağlı ortaya çıkan hassasiyet, ağrı ve uyuşma semptomlarının tedavisinde ve sinir yapısını korumak amacı ile kullanılır.
Damar açıcı ilaçlar Beyne giden kan damarlarına yapılan bası hallerinde, damar açıcı ilaçlar baş dönmesi ve düşme ataklarında çok yararlıdırlar.
Kalsiyum, vitamin Yaşlı hastalarda osteoporoz da (kemik dokuda azalma) varsa günde 1 gram kalsiyum ve osteoporozu tedavi edici ilaçlar verilir. D vitamini ve türevleri osteoporozda çok faydalıdırlar.

- Boyun hareketinin sınırlandırılması
Bunu sağlamak için hastalığın durumuna göre boyun korseleri verilir. Böylece hareketi kısıtladığı gibi, başın omurlar üzerine yaptığı baskıyı da bir ölçüde azaltır. Sinir köküne uygulanan basınç azaldığı için ağrı daha kolay kontrol altına alınabilir. Korseyi klinik tabloya göre ortalama 1 hafta hatta uyurken dahi düzenli kullanması gerekebilir. Uzun kullanımlardan kaçınılmalıdır.

- Fizik Tedavi

Boyun traksiyonu (Mekanik ve Manual) Traksiyon çoğunlukla diskal hernilerde tercih edilmekle birlikte servikal artrozda da etkili bir tedavi yöntemidir. Bir eklemin iki ucundan zıt yönlerde çekilerek omurlar arası mesafenin ve sinir köklerinin geçtiği kanalların açılmasını amaçlar. Boyun kireçlenmesinde bu mesafelerin genişlemesi ile siniri olan bası azalır. Traksiyon tedavisi belli bir sürede günde bir defa uygulanır. Hastanın mevcut semptomlarına göre şiddet ve süresi ayarlanır. Kliniğimizde manual traksiyon tedavi prosedürleri arasında rutin olarak uygulanmaktadır.
Yüzeysel sıcak Özellikle manual tedavilerden ve masajdan önce hastanın boynuna hotpack(nemli sıcak torbalar) uygulandığında kas içi dolaşım artar ve gevşeyen yumuşak doku üzerinde fizyoterapist daha rahat çalışır.
Derin sıcak Ultrason bölgesel kan dolaşımı ve metabolizma artırır ve lokal ödemi çözer. Bu yolla ağrı-spazm-ağrı kısır döngüsü üzerinde etkili olunur. Ayrıca osteofit veya diğer sebeplerle daralan sinir kökünün geçtiği kanaldaki ve çevre yumuşak dokudaki ödem çözülür.
Masaj Masaj, özellikle gergin (spazmatik) kaslar üzerinde gevşetici etkiye sahiptir. Kas spazmı nedeniyle oluşan hareket kısıtlılığını dolaşımı da düzenleyerek ortadan kaldırır. Kliniğimizde hastanın semptomlarına göre uygulanması gereken masaj tipi belirlenir ve uzman fizyoterapistler tarafından masaj ve mobilizasyon yöntemleri uygulanır.
Egzersiz Egzersizler hastanın klinik durumuna uygun seçilmeli ve fizyoterapistin gözetiminde eğitimi verilmelidir. Postür egzersizleri, germe ve kuvvetlendirme egzersizleri kombine edilerek ve uygun bir sıra ile hastaya sunulmalı kondüsyon eğitimi ile de tedavi tamamlanmalıdır.

Kliniğimizde hastanın yalnızca ağrısının ve benzer semptomlarının ortadan kaldırılmış olması tek başına bir başarı olarak görülmemektedir. Kişinin problemli bölgesinin maksimum seviyede desteklenmesi ancak egzersizle etmekle mümkündür. Ve bu eğitimin planlanarak gün gün periodik yüklemelerle hastaya verilmesi kliniğimizde esastır. Verilen her egzersiz hastanın klinik durumuna uygun seçilir. Unutulmamalıdır ki hastalık yoktur hasta vardır ve boyun kireçlenmesinde de karşılaşabildiğimiz gibi; vakalarının çoğunun radyolojik görüntüleri neredeyse aynı bile olsa klinik semptomları farklılıklar gösterebilmektedir.