Boyun Fitiği

BOYUN FITIĞI NEDİR?

Boyunda 7 adet omur cismi bulunur. Her omurga arasında yastıkçık dediğimiz jelatinimsi bir yapıya sahip olan diskler mevuttur. Bu yapının etrafında sirküler liflerle çevrili bir tür kılıf (annulus fibrozus) bulunur ki bu yapı dejeneratif faktörler, ani ters hareketler, alınan fazla kilolar veya geçirilmiş kazalar gibi çok çeşitlendirilebilecek sebeblerle yırtılarak , omurga içinde seyreden omurilik veya kola dağılan sinirler üzerine baskı yapması sonucu oluşan hastalığa boyun fıtığı denir.

Hastada şiddetli bir boyun ağrısıyla birlikte kola yayılan ağrı, uyuşma mevcuttur. Tablonun ciddiyetine göre, yırtılan annular liflerden dışarı çıkan diskal içerik miktarı ve oluşan ödem sinirlere fazlasıyla baskı yaparsa omuzda kolda ve elde kas gücünde ciddi azalma hatta felç tablosu görülebilir.

Boyun fıtığında risk faktörleri

* Boyun omurları arasındaki kıkırdağın dejenerasyon dediğimiz yıpranması

* Ani ve güçlü boyun hareketleri. Ağır kaldırmak, ani ters dönüşler.

* Baş öne eğik olarak uzun süreli çalışma: Masa başı işleri.

* Özellikle emniyet kemeri takmadan araba kullananlarda ani fren yapılması veya trafik kazası.

* Geçirilmiş boyun travması, spor yaralanmaları.

Boyun fıtığı ile karışan hastalıklar

İmpingement(sıkışma) sendromu

Omuz eklemi oluşturan yumuşak doku ve nöral yapıların sıkışması, kompresyona maruz kalması veya gerilmesi gibi durumlarda boyun ve kola yayılan ağrı, boyun fıtığı semptomları gösterebilir. Ayırıcı testler yapılarak kolaylıkla gerçek sebep bulunur.

Sinir Tuzaklanmaları

Beyinden çıkan komutlar, takiben omurilik içinde seyrederek yoluna devam eder. Omurilik, omur cisimciklerinden oluşan omurga sisteminin içindeki boşlukta bulunur. Hareket emri, bir çok seviyelerde omurilikten ayrılan sinirlere dağılarak çevre organlara ulaşır. Özellikle kol veya bacağımızda, yer yer kemik ve adele arasında dar bölgelerden geçerek yoluna devam eden sinirler belirli bölgelerde sıkışarak sinir tuzaklanması dediğimiz hastalık meydana gelir. Sıkışarak bası altında kalan sinirin kan dolaşımında, azalma meydana gelir ve zamanla sinirin içinde harabiyet oluşur. Hastalarda mevcut sinirin dağılım alanına uyan ağrı, uyuşma, hareket kaybı gibi bulgulara yol açan bu hastalık gurubunun önemi , bel ve boyun fıtığıyla karışmasıdır. Konuya uzman olmayanların tanımakta ve tedavi etmekte zorlandığı bu hastalıklar nedeniyle, yanlışlıkla bel veya boyun fıtığı tedavisi gören bir çok hasta düzelmemekte
, bazen de gereksiz ameliyatlar nedeniyle zor durumda kalmaktadırlar. Bu hastalık gurubu bel veya boyun fıtığının tanı ve tedavisinde mutlaka gözönünde bulundurulmalıdır.

Birçok ayrı sinir tuzaklanması tanımlanmasına rağmen , içlerinde daha sık görülenleri 6 tanedir:

- EL- BİLEK KANALI HASTALIĞI ( KARPAL TUNNEL HASTALIĞI)
- DİRSEK KANALI HASTALIĞI (KUBİTAL TUNNEL HASTALIĞI)
- BOYUN TUZAKLANMASI ( TORASİK OUTLET HASTALIĞI)
- KASIK TUZAKLANMASI (MERALGİA PARESTETİKA)
- KAVAL KEMİĞİ TUZAKLANMASI ( FİBULA BAŞI NÖROPATİSİ)
- AYAK BİLEĞİ TUZAKLANMASI ( TARSAL TUNNEL HASTALIĞI

İlk üç hastalık Boyun fıtığını taklit eder. Diğer Üç hastalıksa bel fıtığı bulguları vererek seyreder. Bu hastalıkların ortak özellikleri genellikle orta yaşlarda, sinsi seyirli olmaları, başlangıçta kısa süreli uyuşma veya karıncalanma gibi müphem şikayetler nedeniyle dikkate alınmamalarıdır. Hastaların şikayetleri genellikle gece artar ve uyandırır, hasta kolunun veya ayağının üzerine yatmış gibi donduğunu, hareket ettirdiğinde azaldığını tarif eder. Zamanla kuvvetsizlikte gelişen bu hasta gurubunda çoğunlukla şikayetler bel veya boyun fıtığına bağlanır.

Yanlış tedavi uygulamaları sonucu hasta yapılan tedavilerden fayda görmez ve hekime güvenini kaybeder. Bu hastalıkta tanı için kullanılan en etkili metod EMG ( Sinir elektrosu)dur.

Tedavinin temelinde sinirlere olan basıyı geçirici ilaç,breys,istirahat veya fizik tedavi yöntemleri yanında, cerrahi müdahalelerde yer almaktadır. İnatçı ve uzun süren semptomları şiddetli olan vakalarda klinik tabloya göre sinirlerde geriye dönüşü olmayan hasar meydana gelmeden önce dekompresyon denilen basının kaldırılması ameliyatının uygulanması için cerrahın fikri alınmalıdır. Çünkü; Basının uzun süre devam etmesi sonrası, bir sinirin içinde iletiyi taşıyan hücre sayısında azalma ve yapısında bozulma meydana gelmektedir.

Tenosinovit: Koldaki adelelerin kılıfının zorlama veya romatizmal sebeplerle şişmesi sonucu ortaya çıkar. Bölgesel ağrılarla seyreder .

Boyun fıtığının tanısında kullanılan yöntemler

Klinik muayene, Rontgen, Servikal MR, Servikal BT, EMG.

Klinik muayene ve Servikal MR kesin teşhis ve diskin durumu hakkında bilgilenmemiz için yeterlidir. Rontgen ve Servikal BT daha çok kemik yapının durumu hakkında bize yol gösterir. EMG sinir tuzaklanmaları ile boyun fıtığını ayırmak için ve/veya boyun fıtığından kaynaklanan sinir sıkışmasının derecesini ve bir operasyon gerekip gerekmeyeceğini belirlemek için kullanılır.

Boyun fıtığının evrelemesi

Boyun fıtığı tanısı alan hasta aşağıdaki klinik durumdan herhangi birinde olabilir.

1-Şiddetli boyun ağrısı ve /veya kola vuran ağrı.

2-Orta düzeyde sık tekrarlayan ağrılar.

3-Ağrıyla birlikte kolda kuvvetsizlik veya uyuşma gibi sinir hasarı bulguları.

4-Ağrıyla birlikte kollar ve ayaklarda kuvvetsizlik ve uyuşma.

5-Kollar ve ayaklarda giderek artan güç kaybı ve uyuşma, ağrı ön planda olmayabilir.(Tekrarlayan boyun fıtığı ataklarını takiben omurilik kanalında kireçlenmeye bağlı daralma).

Evrelemeye yönelik tedavi prensipleri

Evre 1-2 de öncelikle ilaç tedavisi, boyunluk kullanımı (çeşitli tip boyunlukların hepsinin amacı: Başın boyun omurlarına olan basıncını azaltmak ve boynun hareketliliğini kısıtlayarak istirahat ve iyileşmeyi sağlamaktır.) ve fizik tedavi uygulanır.

1) İlaç tedavisi:

Ağrı kesiciler.

Hem ağrı kesici hem tedavi edici ilaçlar. (Antienflamutuar ilaçlar). Bu ilaçlar sinir köklerine yapılan bası sonucu oluşan doku ödemini gidermede kullanılırlar.

Kas gevşetici ilaçlar:

Kasılmış olan kaslar hem boyun hareketlerinde engel olurlar hem de ağrını artmasına yol açarlar. Bu bakımdan kas gevşeticiler tedavide çok yararlıdırlar.

B vitaminleri

Özellikle kola vuran ağrılı durumlarda çok faydalıdırlar.

Damar açıcı ilaçlar

Beyne giden kan damarlarına yapılan bası hallerinde, damar açıcı ilaçlar baş dönmesi ve düşme ataklarında çok yararlıdırlar.

Kalsiyum, vitamin

Yaşlı hastalarda oksteoporoz da (kemik dokuda azalma) varsa günde 1 gram kalsiyum ve osteoporozu tedavi edici ilaçlar verilir. D vitamini ve türevleri osteoporozda çok faydalıdırlar.

2)Boyun hareketinin sınırlandırılması

Bunu sağlamak için hastalığın durumuna göre boyun korseleri akut fazda sıklıkla verilir. Böylece hareketi kısıtladığı gibi, başın omurlar üzerine yaptığı baskıyı da bir ölçüde azaltır. Sinir köküne uygulanan basınç azaldığı için ağrı daha kolay kontrol altına alınabilir. Korseyi klinik tabloya göre 1 -2 hafta ve hatta uyurken dahi düzenli kullanması gerekebilir. Uzun kullanımlardan kaçınılmalıdır.

3)Fizik tedavi:

Boyun traksiyonu (MEKANİK VE MANUAL)

Traksiyon boyun fıtığında en etkili tedavi yöntemidir. Traksiyon, bir eklemin iki ucundan zıt istikametlere çekilerek omurlar arası mesafenin ve sinir köklerinin geçtiği kanalların açılmasını amaçlar. Boyun fıtığında bu mesafelerin genişlemesi ile siniri olan bası azalır. Traksiyon tedavisi belli bir sürede günde bir veya iki defa uygulanır. Hastanın mevcut semptomlarına göre şiddet ve süresi ayarlanır.

Yüzeysel sıcak

Özellikle manual tedavilerden ve masajdan önce hastanın boynuna hotpack(nemli sıcak torbalar) uygulandığında kas içi dolaşım artar ve gevşeyen yumuşak doku üzerinde fizyoterapist daha rahat çalışır.

Derin sıcak

Ultrason bölgesel kan dolaşımı ve metabolizma artırır ve lokal ödemi çözer. Bu yolla ağrı-spazm-ağrı kısır döngüsü üzerinde etkili olunur. Ayrıca osteofit veya diğer sebeplerle daralan sinir kökünün geçtiği kanaldaki ve çevre yumuşak dokudaki ödem çözülür.

Masaj

Masaj, özellikle gergin (spazmatik) kaslar üzerinde gevşetici etkiye sahiptir. Kas spazmı nedeniyle oluşan hareket kısıtlılığını dolaşımı da düzenleyerek ortadan kaldırır. Kliniğimizde hastanın semptomlarına göre uygulanması gereken masaj tipi belirlenir ve uzman fizyoterapistler tarafından masaj ve mobilizasyon yöntemleri uygulanır.

Egzersiz

Egzersizler hastanın klinik durumuna uygun seçilmeli ve fizyoterapistin gözetiminde eğitimi verilmelidir. Postüral egzersizler, germe ve kuvvetlendirme egzersizleri kombine edilerek ve uygun bir sıra ile hastaya sunulmalı kondüsyon eğitimi ile de tedavi tamamlanmalıdır.
Kliniğimizde hastanın yalnızca ağrısının ve benzer semptomlarının ortadan kaldırılmış olması tek başına bir başarı olarak görülmemektedir. Kişinin problemli bölgesinin maksimum seviyede desteklenmesi ancak egzersize etmekle mümkündür. Ve bu eğitimin planlanarak gün gün periodik yüklemelerle hastaya verilmesi kliniğimizde esastır. Verilen her egzersiz hastaya özel seçilir.

Boyun fıtığının cerrahi tedavisi, servikal mikrodiskektomi

Evre 3-4-5 de omurilik ve sinir dokusundaki hasar artmadan cerrahi tedavi uygulanmalıdır. Sinir dokusundaki ileri derece hasarlar cerrahi tedaviyle düzeltilemez. Bu sebeple uyuşma , kısmi felç gibi bulgular saptanırsa erken dönemde ameliyat başarı sağlar.
Cerrahi tedavinin amacı, omurilik ve sinir dokusuna olan basıyı kaldırmaktır. Böylece hastanın, ağrısının geçmesi, uyuşma-kuvvetsizlik gibi bulgulardan kurtulması sağlanır. Uygun zamanda ve tecrübeli ellerde yapılan bu girişimler çok iyi sonuç verir. Bu gün için kullanılan yöntem servikal diskektomidir. Bazı hastalarda, mikrodiskektomiyle beraber boyun fıtığının olduğu seviyeye sinirlerin sıkışmasını önlemek ve yükseklik kaybını engellemek gibi temel amaçlar için kemik doku üzerine stabilizasyon girişimler gerekmektedir.(plak ve vida kullanımı gibi)